Ustavni sud Bosne i Hercegovine u Vijeću od pet sudija, u sastavu: predsjednik Miodrag Simović, potpredsjednice Valerija Galić i Seada Palavrić, sudije Mato Tadić i Mirsad Ćeman, na sjednici održanoj 21. jula 2011. godine, u predmetu broj AP 2804/08, rješavajući apelaciju Milana Praštala, na osnovu člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, člana 16. stav 2. i člana 59. stav 2. alineja 1. Pravila Ustavnog suda Bosne i Hercegovine («Službeni glasnik Bosne i Hercegovine» br. 60/05, 64/08 i 51/09), donio je

ODLUKU O DOPUSTIVOSTI

Odbacuje se kao nedopuštena apelacija Milana Praštala podnesena protiv Presude Vrhovnog suda Republike Srpske broj 118-0-Uvp-07-000 135 od 2. jula 2008. godine, zbog toga što je očigledno (prima facie) neosnovana.

OBRAZLOŽENJE

1.                  Milan Praštalo (u daljnjem tekstu: apelant) iz Lušci Palanke podnio je 15. septembra 2008. godine apelaciju Ustavnom sudu Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Ustavni sud) protiv Presude Vrhovnog suda Republike Srpske (u daljnjem tekstu: Vrhovni sud) broj 118-0-Uvp-07-000 135 od 2. jula 2008. godine.

2.                  Opštinska uprava Opštine Oštra Luka (u daljnjem tekstu: Opštinska uprava), rješavajući povodom apelantovog zahtjeva, donijela je Rješenje broj 03/5-560-245/03 od 4. februara 2003. godine kojim je apelantu priznato svojstvo ratnog vojnog invalida V (pete) kategorije sa 70% invaliditeta (u daljnjem tekstu: RVI) i utvrđeno pravo na ličnu invalidninu počevši od 1. januara 2000. godine, a po osnovu ranjavanja nastalog pri vršenju vojne dužnosti kao pripadnik Vojske Republike Srpske. Navedeno je da predmetno rješenje zamjenjuje rješenje od 17. jula 1997. godine.

3.                  U obrazloženju rješenja je navedeno da je stupanjem na snagu Zakona o pravima boraca, vojnih invalida i porodica poginulih boraca («Službeni glasnik RS» broj 35/99; u daljnjem tekstu: Zakon o pravima boraca) Opštinska uprava obavezana da izvrši prevođenje korisnika lične invalidnine, u skladu sa odredbama tog zakona. Stoga je Opštinska uprava, rješavajući po službenoj dužnosti, utvrdila da je apelant, na osnovu Uvjerenja VP 2275 Prijedor broj 306-2 od 2. jula 1998. godine, zadobio oštećenja organizma pod okolnostima iz čl. 4, 5. i 6. Zakona o pravima boraca. Shodno članu 108. navedenog zakona, Opštinska uprava je apelanta uputila na ljekarsku komisiju, na pregled lica koja su obuhvaćena tim zakonom, a koja je apelanta pregledala i svojim nalazom i mišljenjem broj 9139/98 od 19. juna 1998. godine utvrdila da postoje određena oboljenja nastala nakon preboljenog dijafragmalnog srčanog udara sa posljedično blaže izraženom simptomatologijom srčane insuficijencije. Dalje je utvrđeno da su oboljenja posljedica učestvovanja u ratu, pa je apelantu određen mjesečni iznos invalidnine vojnog invalida V kategorije u procentu 29% od osnova, shodno članu 49. Zakona o pravima boraca. Ortopedski dodatak i dodatak za pomoć drugog lica određeni su na osnovu člana 63. stav 1, odnosno člana 59. Zakona o pravima boraca.

4.                  Nakon toga, Opštinska uprava je u postupku prevođenja donijela Rješenje broj 03/5-260-250 od 14. jula 2005. godine, kojim je zamijenila Rješenje broj 03/5-560-245/03 od 4. februara 2003. godine, na način da je apelantu i dalje priznala svojstvo RVI-a V (pete) kategorije sa 70% invaliditeta po osnovu bolesti zadobijene kao pripadnik VRS, sa pravom na ličnu invalidninu u mjesečnom iznosu od 29% od osnovice za obračun mjesečnih primanja počevši od 29. maja 2004. godine pa nadalje dok traju zakonski uslovi. U obrazloženju ovog rješenja je navedeno da su stupanjem na snagu Zakona o pravima boraca, vojnih invalida i porodica poginulih boraca odbrambeno-otadžbinskog rata RS («Službeni glasnik RS» broj 46/04) opštinski organi u obavezi da izvrše prevođenje korisnika lične invalidnine, a u skladu sa odredbama spomenutog zakona. Navedeno je da je u postupku prevođenja utvrđeno da je apelant zadobio oštećenje organizma i da mu je priznato svojstvo ratnog vojnog invalida V kategorije. Dalje, Opštinska uprava je iz Uvjerenja VP 2275-PD broj 306-2 od 2. jula 1998. godine utvrdila da je apelant učesnik rata i da je ranjen u borbenim dejstvima. Navedeno je da je apelanta pregledala ljekarska komisija koja je svojim nalazom broj 9139 od 19. juna 1998. godine utvrdila da je oštećenje apelantovog organizma 70% trajno. I konačno, na osnovu čl. 42, 44. i 48. Zakona o pravima boraca, apelantu je određen mjesečni iznos lične invalidnine, tuđe pomoći i ortopedskog dodatka.

5.                  Po izjavljenoj apelantovoj žalbi, Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske (u daljnjem tekstu: Ministarstvo) pribavilo je nalaz i mišljenje drugostepene ljekarske komisije broj 139/06 od 27. aprila 2006. godine, nakon čega je donijelo Rješenje broj 05/5-560-5359/05 od 26. juna 2006. godine. Tim rješenjem je odbijena kao neosnovana apelantova žalba izjavljena protiv Rješenja Opštinske uprave broj 03/5-560-250/05 od 14. jula 2005. godine. Istim rješenjem je utvrđeno svojstvo RVI-a VIII (osme) kategorije sa 40% vojnog invaliditeta po osnovu oboljenja zadobijenog u vršenju vojne dužnosti počevši od 1. jula 2006. godine, sa pravom na ličnu invalidninu od 7 % od osnova pa nadalje dok traju zakonski uslovi. Navedeno je da je Ministarstvo, kako bi odlučilo o osnovanosti navoda iz žalbe, apelanta uputilo na pregled kod drugostepene ljekarske komisije koja daje nalaz, ocjenu i mišljenje organu koji rješava u drugom stepenu. Nalazom i mišljenjem drugostepene ljekarske komisije u drugostepenom postupku broj 139/06 od 27. aprila 2006. godine kod apelanta je konstatovan ukupan invaliditet od 40%, zbog razloga koji su navedeni u ranijem rješenju.

6.                  Apelant je radi poništenja Rješenja Ministarstva broj 05/5-560-5359/05 od 26. juna 2006. godine podnio tužbu u upravnom sporu.

7.                  Presudom Okružnog suda broj 011-0-U-06-000 653 od 5. aprila 2007. godine, u predmetu utvrđivanja svojstva ratnog vojnog invalida i ostvarivanja prava na ličnu invalidninu, apelantova tužba je uvažena i osporeno rješenje Ministarstva poništeno. U obrazloženju presude je navedeno da je rješenjem Opštinske uprave apelantu bilo utvrđeno svojstvo RVI-a V kategorije sa 70% invaliditeta po osnovu bolesti zadobijene za vrijeme vršenja vojne dužnosti, a da je rješenjem Ministarstva apelantu priznato svojstvo RVI-a VIII kategorije sa 40% invaliditeta po osnovu bolesti zadobijene za vrijeme vršenja vojne dužnosti. Okružni sud je zaključio da nalaz i mišljenje drugostepene ljekarske komisije broj 139/06 od 27. aprila 2006. godine ne sadrži razloge na osnovu kojih bi se moglo utvrditi zašto drugostepena komisija ne prihvata nalaz i mišljenje prvostepene komisije, posebno zbog toga što je članom 10. stav 2. Pravilnika o utvrđivanju procenta vojnog invaliditeta, na koji se pozvala ta komisija, data mogućnost da se kod oboljenja obuhvaćenog tom odredbom djelimično prizna vojni invaliditet, ali nije data mogućnost da se on nakon tog djelimičnog priznanja umanjuje. Navedeno je da u spisu predmeta nema dokumentacije iz koje bi se mogle utvrditi posljedice koje je ranjavanje u toku rata ostavilo na apelantovo zdravstveno stanje. Okružni sud je zaključio da postojeća dokumentacija datira uglavnom od 1998. godine pa nadalje, ali je nadležna ljekarska komisija imala mogućnost, a i obavezu, pribavljanja apelantovog zdravstvenog kartona iz vremena neposredno nakon ranjavanja, a sve s ciljem pravilne ocjene posljedica tog ranjavanja. Osim navedenog, kako je naveo Okružni sud, neophodno je valjano obrazloženje razlike između nalaza prvostepene i drugostepene ljekarske komisije, kao i valjano obrazloženje različitosti tih nalaza i mišljenja. Zbog toga, kako je zaključio Okružni sud, ostvareni su razlozi za poništenje osporenog akta iz odredbe člana 10. stav 1. tačka 4. Zakona o upravnim sporovima («Službeni glasnik Republike Srpske» broj 109/05; u daljnjem tekstu: ZUSRS). Navedeno je da je, u smislu člana 50. ZUSRS, Ministarstvo obavezno da u roku od 30 dana od dana prijema presude Okružnog suda umjesto poništenog rješenja donese drugi akt.

8.                  Ministarstvo je podnijelo zahtjev za vanredno preispitivanje Presude Okružnog suda broj 011-0-U-06-000 653 od 5. aprila 2007. godine.

9.                  Presudom Vrhovnog suda broj 118-0-Uvp-07-000 135 od 2. jula 2008. godine, a koju je apelant primio 23. jula 2008. godine, uvažen je zahtjev tuženog Ministarstva za vanredno preispitivanje, te je Presuda Okružnog suda broj 011-0-U-06-000 653 od 5. aprila 2007. godine preinačena i apelantova tužba odbijena kao neosnovana.

10.              U obrazloženju presude Vrhovni sud je naveo da su osnovani navodi tuženog Ministarstva kojima ovaj organ opovrgava zakonitost osporene presude Oružnog suda, jer takvo stanovište tog suda, prema mišljenju Vrhovnog suda, nema podlogu u dokazima na kojima je Okružni sud zasnovao svoju odluku. U osporenoj odluci Vrhovnog suda je navedeno da je pobijanom presudom Okružnog suda tužba uvažena i osporeni akt poništen, te da takav karakter presuđenja obavezuje tuženu stranu da, donoseći drugi akt umjesto poništenog, uvaži pravno shvatanje suda i njegove primjedbe u pogledu postupka. Takvo zakonodavno određenje, kako navodi Vrhovni sud, podrazumijeva obavezu tuženog organa da, na osnovu stava koji je usvojio Okružni sud, tu pravnu stvar i riješi primjenom materijalnopravnih propisa. Donoseći takvu odluku, Okružni sud je iskazao stanovište da tuženi organ nije ispravno primijenio propise kojim su uređena prava boraca. Takvo stanovište Okružnog suda, kako je zaključio Vrhovni sud, nema podlogu u dokazima na kojim je zasnovana presuda Okružnog suda. Naime, drugostepena ljekarska komisija ocijenila je stepen oštećenja apelantovog zdravlja na osnovu povrede usljed eksplozije u predjelu potiljačne regije i preboljenog srčanog udara iz 1994. godine. Dakle, nalaz i mišljenje drugostepene ljekarske komisije su, u tom smislu, jasni i potpuni, pa je Vrhovni sud zaključio da nije prihvatljiv navod Okružnog suda da se obrazloženje ne može prihvatiti kao valjano. Konačno, kako je Vrhovni sud zaključio, stepen oštećenja apelantovog organizma, kao osnov njegovog ratno-vojnog invaliditeta, tuženi organ (Ministarstvo) ispravno je ocijenio jer je onakav stepen tog oštećenja adekvatan procentualnim vrijednostima iz Liste procenta vojnog invaliditeta. Ta bolest, kao posljedica srčanih mana, u smislu člana 10. Pravilnika o utvrđivanju procenta vojnog invaliditeta, endogena je sklonost koja uslovljava srčani udar i, u pravilu, ne uzima se kao osnov za priznavanje vojnog invaliditeta. Takvo obrazloženje je, kako je naveo Vrhovni sud, dala i drugostepena ljekarska komisija, pa nema osnova obrazloženje Okružnog suda da je vojni invaliditet nakon njegovog djelimičnog priznanja i umanjen. Vrhovni sud je zaključio da su u presudi Okružnog suda ostvareni razlozi iz člana 35. stav 2. ZUSRS, pa je usvojen zahtjev tužene strane (Ministarstva) na način da je taj zahtjev uvažen, osporena presuda Okružnog suda preinačena i apelantova tužba odbijena kao neosnovana. Vrhovni sud je naveo da razlozi iz tužbe protiv osporenog akta nisu doveli u pitanje njegovu zakonitost, a to zbog pravilne primjene boračkih propisa na apelantovu činjeničnopravnu situaciju.

11.              Apelant navodi da mu je osporenom presudom Vrhovnog suda povrijeđeno pravo na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (u daljnjem tekstu: Evropska konvencija). Apelant je hronološki izložio predmet detaljno iznoseći postupke i odluke upravnih organa i redovnih sudova. On smatra da je Vrhovni sud nepravilno i nepotpuno utvrdio činjenično stanje i pogrešno primijenio materijalno pravo. Apelant zahtijeva da Ustavni sud utvrdi povredu prava na pravičan postupak, naloži Vrhovnom sudu donošenje nove odluke i nadoknadi apelantu nematerijalnu štetu.

12.              Pri ispitivanju dopustivosti apelacije Ustavni sud je pošao od odredaba člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 16. stav 2. Pravila Ustavnog suda.

            Član VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine glasi:

            Ustavni sud također ima apelacionu nadležnost u pitanjima koja su sadržana u ovom Ustavu, kada ona postanu predmet spora zbog presude bilo kojeg suda u Bosni i Hercegovini.

            Član 16. stav 2. Pravila Ustavnog suda glasi:

            Ustavni sud će odbaciti apelaciju kao očigledno (prima facie) neosnovanu kada utvrdi da ne postoji opravdan zahtjev stranke u postupku, odnosno da predočene činjenice ni na koji način ne mogu opravdati tvrdnju da postoji kršenje Ustavom zaštićenih prava i/ili kada se za stranku u postupku utvrdi da ne snosi posljedice kršenja Ustavom zaštićenih prava, tako da je ispitivanje merituma apelacije nepotrebno.

13.              Budući da apelant osporava presudu donesenu povodom zahtjeva za vanredno preispitivanje, Ustavni sud smatra neophodnim prvo naglasiti da je u odnosu na zahtjeve za vanredno preispitivanje presuda redovnih sudova promijenio svoju dosadašnju praksu na plenarnoj sjednici od 27. novembra 2010. godine, te je, u tom smislu, povodom ovog pravnog lijeka zaključio: «Apelacija podnesena protiv presude kojom je zahtjev za vanredno preispitivanje uvažen ili odbijen i kojom je sud sam riješio o meritumu zahtjeva smatrala bi se ratione materiae dopustivom ako je ishod postupka odlučujući za građanska prava i obaveze apelanta». S obzirom na navedeno, nesporno je da je u apelantovom slučaju zahtjev za vanredno preispitivanje presude Okružnog suda bio efektivan pravni lijek, pa će Ustavni sud, budući da je ishod predmetnog postupka odlučujući za apelantova građanska prava, u daljnjem tekstu odluke ispitati apelantove navode vezane za osporenu presudu Vrhovnog suda.

14.              Ustavni sud, u fazi ispitivanja dopustivosti predmeta, mora utvrditi, između ostalog, i da li su ispunjeni uslovi za meritorno odlučivanje, koji su nabrojani u članu 16. stav 2. Pravila Ustavnog suda. S tim u vezi, Ustavni sud ukazuje na to da, prema vlastitoj jurisprudenciji i praksi Evropskog suda za ljudska prava (u daljnjem tekstu: Evropski sud), apelant mora navesti povredu svojih prava koje štiti Ustav Bosne i Hercegovine i ove povrede moraju djelovati vjerovatno. Apelacija je očigledno neosnovana ukoliko joj manjkaju prima facie dokazi koji dovoljno jasno pokazuju da je navedena povreda ljudskih prava i sloboda moguća (vidi Evropski sud, Vanek protiv Slovačke, presuda od 31. maja 2005. godine, aplikacija broj 53363/99; i Ustavni sud, Odluka broj AP 156/05 od 18. maja 2005. godine), te ako činjenice u odnosu na koje se podnosi apelacija očigledno ne predstavljaju kršenje prava koje apelant navodi, tj. ako apelant nema «opravdan zahtjev» (vidi Evropski sud, Mezotur-Tiszazugi Vizgazdalkodasi Tarsulat protiv Mađarske, presuda od 26. jula 2005. godine, aplikacija broj 5503/02), kao i kad se utvrdi da apelant nije «žrtva» kršenja Ustavom Bosne i Hercegovine zaštićenih prava.

15.              Ustavni sud ukazuje na to da, prema praksi Evropskog suda i Ustavnog suda, zadatak ovih sudova nije da preispituju zaključke redovnih sudova u pogledu činjeničnog stanja i primjene materijalnog prava (vidi Evropski sud, Pronina protiv Rusije, odluka o dopustivosti od 30. juna 2005. godine, aplikacija broj 65167/01). Naime, Ustavni sud nije nadležan supstituisati redovne sudove u procjeni činjenica i dokaza, već je, generalno, zadatak redovnih sudova da ocijene činjenice i dokaze koje su izveli (vidi Evropski sud, Thomas protiv Ujedinjenog Kraljevstva, presuda od 10. maja 2005. godine, aplikacija broj 19354/02). Zadatak Ustavnog suda je da ispita da li su, eventualno, povrijeđena ili zanemarena ustavna prava (pravo na pravično suđenje, pravo na pristup sudu, pravo na djelotvoran pravni lijek i dr.), te da li je primjena zakona bila, eventualno, proizvoljna ili diskriminacijska. Dakle, u okviru apelacione nadležnosti Ustavni sud se bavi isključivo pitanjem eventualne povrede ustavnih prava ili prava iz Evropske konvencije u postupku pred redovnim sudovima, pa će u konkretnom slučaju Ustavni sud ispitati da li je postupak u cjelini bio pravičan u smislu člana 6. stav 1. Evropske konvencije (vidi Ustavni sud, Odluka broj AP 20/05 od 18. maja 2005. godine, objavljena u «Službenom glasniku BiH» broj 58/05).

16.              U kontekstu navedenog, Ustavni sud zapaža da se apelantovi osnovni prigovori odnose na navod da je Vrhovni sud nepravilno i nepotpuno utvrdio činjenično stanje i pogrešno primijenio materijalno pravo.

17.              Ustavni sud zapaža da je Vrhovni sud dovoljno jasno obrazložio svoju odluku, a takvo obrazloženje Ustavni sud ne smatra proizvoljnim. Ustavni sud, također, ukazuje na to da apelant u apelaciji ne nudi bilo kakve argumente koji bi opravdali njegovu tvrdnju da je na bilo koji način prekršeno pravo na pravično suđenje, osim što je nezadovoljan ishodom konkretnog postupka. Stoga, imajući u vidu stavove Evropskog i Ustavnog suda navedene u ovoj odluci, Ustavni sud smatra da u vezi sa apelantovim navodima o kršenju prava na pravično suđenje nema ničega što ukazuje na to da apelant ima «opravdan zahtjev» koji pokreće pitanje iz Ustava Bosne i Hercegovine ili Evropske konvencije a koje bi trebalo meritorno ispitati. Zbog toga, Ustavni sud zaključuje da su navodi o kršenju prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. Evropske konvencije očigledno (prima facie) neosnovani.

18.              U skladu sa navedenim, a imajući u vidu odredbe člana 16. stav 2. Pravila Ustavnog suda, prema kojima će se apelacija odbaciti kao očigledno (prima facie) neosnovana, ukoliko ne postoji opravdan zahtjev stranke u postupku, odnosno ako predočene činjenice ni na koji način ne mogu opravdati tvrdnju da postoji kršenje Ustavom zaštićenih prava i/ili kada se za stranku u postupku utvrdi da nije «žrtva» kršenja Ustavom zaštićenih prava, tako da je ispitivanje merituma apelacije nepotrebno, Ustavni sud je odlučio kao u dispozitivu ove odluke.

19.              U skladu sa članom VI/5. Ustava Bosne i Hercegovine, odluke Ustavnog suda su konačne i obavezujuće.

 

                                                                                                Predsjednik

                                                                                                Ustavnog suda Bosne i Hercegovine

 

                                                                                                Prof. dr. Miodrag Simović